13.04.2018, 16:22

Нәсирдин әпәнди қәйәрлик?

  • 169
  • 0
Нәсирдин әпәндиниң ләтипилири пүткүл Азия, Африка әллиригә кәң тарқалған десәк, ашуруп ейтқанлиқ болмайду. Һәрқайси дөләт хәлқиниң тиллири бир-биригә охшимиғачқа, бу қәһриманниң исми һәрқандақ җайда һәрхил, йәни «әпәнди», «молла», «ғоҗа» дегән намлар билән атилиду. Дунияда һәқиқәтәнму мошундақ адәмниң болғанлиғи, униң туғулған, яшиған һәм аләмдин өткән макани тоғрилиқ ениқ мәлумат йоқ. Пәрәзләрниң биригә қариғанда, Нәсирдин әпәнди ХІ — ХІV әсирләрдә қедимий Иранда яки Анатолиядә яшиған. Бүгүнки күндә Түркияниң Ақшәһиридә униң қәбри бар. Шундақла Өзбәкстанниң Бухара шәһиридә ешәккә тәтүр минивалған һәйкили орнитилған.

Йәнә бир тәхмингә қариғанда, Нәсирдин әпәнди Турпанниң җәнубидики қедимий кәнттә 1777-жили 6-айниң 5-күни туғулуп, 1876-жили нәқ шу ай, шу күндә вапат болған. Намрат аилидә туғулған бу тарихий шәхс 6 йешида мәдрисини тамамлап, 11 йешидин Қуръан үгинишкә башлиған. 17 йешида әрәпчә китапларни тәрҗимә қилған. Әйни дәвирләрдә Нәсирдин әпәнди һәрхил усуллар билән хәлиқни әзгән Турпан ваңлириға, байлириға даналиғи, өткүр гәп-сөзлири, чақчақлири билән қарши чиқип, адаләтликни яқлиған.

Картинки по запросу ходжа насреддин

Жуқурида ейтилғанлардин башқа, Нәсирдин әпәндиниң Қәшқәрдә, Бухарида, Бағдатта туғулғанлиғи тоғрилиқ мәлуматларму бар. Һә, ХVІ әсирдә даңлиқ түркиялик қәләм саһиби Лами бу тарихий шәхсниң еғиз иҗадийитини топлап, «Ләтипә» дегән китапни нәшир қилған. Баку (Әзәрбәйҗан) вә Тәбриздиму (Иран) униң намида йезилған сәяһәт хатирилири байқалған. Униң һекайилири барлиқ түркийтиллиқ милләтләрдә учришиду. Һәрқандақ хәлиқ өзиниң яқтурушиға қарап, униңға һәрхил намларни қойған.

Йәни әрәпләр — «җуһа», парслар — «дәрвиш», түркләр — «ғоҗа», греклар — «кожа», әзәрбәйҗанлар, авғанлар вә иранлар «молла» дәп атиған. Шуниңға қариғанда, Нәсирдин әпәнди әқил-парасити, өткүр тәпәккүри, қизиқарлиқ гәп-сөзлири билән Европа, Азия, Африка мәмликәтлиридин алқип, җаһан қезип жүргән. 1996-жилниң ЮНЕСКО тәрипидин «Ғоҗа Нәсирдин жили» дәп атилишиму алаһидә диққәткә сазавәрдур.

Картинки по запросу ходжа насреддин

Нәсирдин әпәндиниң һөкүмранларниң рәһимсизлиги билән ачкөзлүгини, әмгәкчан хәлиқниң үмүтвар, хушхой мүҗәзи билән әқил-параситини, айрим кишиләрниң наданлиқлирини мәсхирә қилидиған әстәрлик ләтипилири көплигән хәлиқләрниң яқтурушиға еришкән. Шуңлашқиму улар инглиз, рус, немис, француз, япон, хитай охшаш 40тин ошуқ милләт тилиға тәрҗимә қилинған. Шуңлашқиму бу ләтипиләрни һәрқайси дөләтләрдики башқиму парасәтлик кишиләрниңкидин айривелиш тәс болған. Йәни Нәсирдин әпәнди ләтипилири, чақчақлири хәлиқ арисида кәң тарқилип, уларниң ортақ мәнивий байлиғиға айланған.

  www.baxlan.com

Поделиться с друзьями:

Комментарии (0)