13.04.2018, 16:49

Тәклимакан мөҗүзилири

  • 431
  • 0
Дунияда уйғур хәлқиниң шанлиқ тарихи билән мәдәнийитигә қизиққучи алимлар нурғун болған. Кейинки вақитларда уларниң сани техиму көпәймәктә. Хәлиқарида мәтбуат васитилириму бу мәсилигә мәлум дәриҗидә көңүл бөлүватиду. 2012-жили 17-июль күни Германия телевидиниесиниң ARTE каналида Франция археологлириниң Тәклимаканға көмүлгән уйғур мәдәний ядикарлиқлирини қезиш җәрияни тоғрилиқ бир саатлиқ фильм телетамашибинлар диққитигә һавалә қилинди. Мәзкүр фильмни чүшириштики мәхсәт уйғур миллитиниң ахирқи икки миң жилдин ошуқ вақит ичидә Ипәк йолиниң түгүни болғанлиғини, дуния миқиясида һөкүм сүргән сәлтәнәтлик тарихи вә мәдәнийитини тонуштуруштин ибарәт еди.

Шуңлашқиму униңда уйғур қол-һүнәрвәнлири ишләп чиқарған әҗайип нәпис өй сайманлири вә адәмниң зоқини қозғайдиған кийим-кечәклири көргәзмисигә алаһидә орун берилгән. Тәклимакан қумлуғидин тепилған бу асарә-әтиқиләрни Франция алимлири уйғур археологи Абдурусул Идрис әпәнди билән биллә қезип чиқарған. Мәзкүр фильмда 1991-жилдин башлап чәт әл тәтқиқатчилириниң уйғур диярида археологиялик қезиш ишлириға Җуңго һөкүмити тәрипидин йол қоюлғанлиғи, болупму Тәклимакан  қумлуғини чоңқур тәкшүрүшни изчил давам қилған тәғдирдә уйғурларниң шанлиқ мәдәнийәт вә тарихиға аит нурғунлиған фактларни қолға кәлтүргили болидиғанлиғи һәққидә әтраплиқ ейтилиду.

Картинки по запросу таклимакан

Шу әснада илгири бу тәвәдә көплигән қиммәтлик мәдәний ядикарлиқларниң вәйран қиливетилгәнлиги тәкитлинип, қезивелинған җәсәтләргә кийдүрүлгән әҗайип чирайлиқ кийим-кечәкләр өрнәк сүпитидә көрситилгән. Жуқурида қәйт қилинған археология отрядиға Тәклимакан әтрапида яшайдиған уйғур деханлири төгиләр билән йол башлап маңған вә улар Керийә наһийәсиниң Қарадөң вә Жумилаққум тәвәлиридә нуқтилиқ тәкшүрүш ишлирини елип барған. Археологлар бу җайлардин мумия қилинған җәсәтларни тапқан һәм уларниң миладидин икки миң жил илгәрки дәвиргә мәнсүп екәнлигини, сериқ тәнликләр ирқиға әмәс, бәлки һинд-европа қан типидики ақ тәнликләр ирқиға ятидиған уйғурларниң әҗдатлири екәнлигини испатлап чиққан вә Жуңго археологлири алдида елан қилған.

Похожее изображениеБолупму Жумилаққум районидин тепилған бәш нәпәр җәсәт пүтүн сақланған болуп, улар оралған жуң рәхтләрниң сүпити археологларни һейран қалдурған. Салаһийәтлик мутәхәсисиләр җәсәтләрниң баш сүйиги билән бәдән һалитини һәм кийгән миллий кийимлирини компьютер арқилиқ әсли қияпитигә кәлтүрүп, хәлқимизниң қедимий әҗдатлириниң симасини гәвдиләндүрүп бәргән.

Чәтәллик мәтбуат хәвәрлиридә ейтилишичә, уйғур елидә һазир Франциялик  алимлардин башқа Англия, Түркия вә башқиму мәмликәтләрниң археологлири тәтқиқат ишлирини давамлаштурмақта.

ARTE  торбети.

Поделиться с друзьями:

Комментарии (0)