Przyjęcie totemu wilka przez Ujgurów
Ludy świata od najdawniejszych czasów przyjmowały różne totemy i oddawały im cześć.
Słowo "Totem" w języku australijskich Papuasów (Europejczycy nazywają ich aborygenami) oznacza "jego wyznawców".
W początkowym okresie rozwoju ludzkości (matriarchat), uznając za przodka jakieś zwierzę lub roślinę, ludzie uważali się za ich potomków i część wielkiej rozgałęzionej gałęzi wywodzącej się od tego zwierzęcia. Totem właśnie to demonstruje.
W starożytności zjawiska naturalne występujące wokół ludzi — wschód i zachód słońca, zaćmienia słońca i księżyca, spadanie gwiazd, zmiana dnia i nocy, burze i deszcze, grad i śnieg, wylewy rzek, trzęsienia ziemi, zmiana pór roku i inne, były niezrozumiałe dla ludzi. I bali się oni zjawisk naturalnych i oddawali im cześć.
"Totem" jest zatem jednym z rodzajów religii. W miejscach różnorodności zjawisk naturalnych występowały też różnorodne totemy. Na przykład nasi przodkowie przyjęli za totem wilka, Hindusi — krowę, Chińczycy — smoka.
Naród chiński w swojej historii stworzył wiele pięknych legend. Wśród nich są i takie, które prowadzą do wyboru smoka jako totemu.
W bardzo dawnych czasach rozlała się Huang He i przyniosła wiele nieszczęść ludowi. Chińczycy, wykazując ogromną pracowitość, starali się ułagodzić rzekę i marzyli o spokojnym życiu. Dlatego w ich podaniach pojawia się bohater, który mógł przeciwstawić się Huang He. Takich bohaterów wychwalano i wynoszono pod niebiosa. Jednym z nich był Yu. Aby poprawić bieg rzeki, Yu postanowił rozszerzyć dwie góry, między którymi rzeka płynęła. Wykopawszy w górze jaskinię, wszedł do niej. W jaskini spotkał potwora z ciałem węża i głową człowieka. Ten potwór dał Yu laskę wykonaną z diamentu. Yu nazwał tego potwora Yushi i uznał go za swojego przodka. Od tego czasu Chińczycy, począwszy od najstarszego rodu Xia, uczynili swoim totemem węża. Z czasem Chińczycy wywyższyli i powiększyli ten totem i przekształcili go w czworonożnego smoka. Od tego momentu totemem Chińczyków uważa się nie węża, lecz smoka.
Nasi zaś przodkowie od najdawniejszych czasów uczynili totemem wilka.
Według danych starożytnych historyków, przywódca państwa Zachodnie Zhou (istniało od 1066 do 771 roku p.n.e.) — Wu-wan, podczas wojen z Xiongnu wziął od nich dwa białe wilki i dwa jelenie. Miało to miejsce tysiąc lat przed naszą erą.
Zimą 1972 roku, na terenie współczesnej Mongolii Wewnętrznej, na równinie Ordos w rejonie Arost, znaleziono pochówek Xiongnu. Odkryto w nim bezcenne zabytki kultury wykonane ze złota i srebra.
Wśród tych złotych i srebrnych przedmiotów znajdował się też złoty grzebień zwieńczony drapieżnym ptakiem wykonanym ze złotego sztabka. Na brzegach wykonano go tak, że dwa wilki gryzą dwie kozy, a ptak jakby je obserwuje.
Chińscy archeolodzy datują ten złoty grzebień na VII wiek p.n.e. i zaliczają go do zabytków kultury Xiongnu.
Obrzeżenie tego złotego grzebienia pokazuje, jak bardzo Xiongnu oddawali cześć wilkowi. Ponadto ten grzebień pokazuje, że w erę metali Xiongnu wkroczyli tysiąc lat przed naszą erą.
W dastanie "Oguzename" opisano, że podczas wyprawy wojennej na zachód ujgurskiego kagana Oguza-chana, przed nim szedł jeden niebieski wilk, a Oguza-chan rozmawiał z nim jak z człowiekiem.
W jednym z podań mówi się: "W jednej z wojen Ujgurzy, poniósłszy klęskę, zagubili się w wąwozie górskim. Nie znajdując drogi, byli skazani na zagładę. W tym momencie nagle ujrzeli wilka idącego w stronę góry. Ujgurski chan rozkazał kilku wojownikom śledzić, dokąd wilk pójdzie. Wilk, doszedłszy do szczytu góry, zniknął w jaskini. Ludzie, którzy go śledzili, czekali kilka dni na jego wyjście na zewnątrz. Wilk się nie pojawił. Wtedy ludzie weszli do jaskini i po długiej drodze ujrzeli prześwit w górze i wyszli na przeciwną stronę. Przed sobą ujrzeli taki obraz: jasne światło, chłodna czysta woda, wszelkiego rodzaju śpiewające ptaki, szybkonogie antylopy, które pasły się na soczystych łąkach. Ludzie byli niezmiernie uradowani. Wróciwszy przez jaskinię z powrotem do ujgurskiego ludu, opowiedzieli wszystko, co ich spotkało. Uradowani i zdumieni tym Ujgurzy poszli drogą wilka i wyszli na wolny i obfity świat. W ten sposób uratowali się od zagłady. Od tego czasu Ujgurzy uważają wilka za święte zwierzę i oddają mu cześć."
W starożytnych chińskich kronikach historycznych znajduje się wiele przypowieści dotyczących tego, że nasi przodkowie przyjęli za totem obraz wilka. Rozważmy niektóre z takich przypowieści:
"W starożytnych czasach u Xiongnu Tangrikuta były dwie bardzo piękne córki. Były tak piękne, że Tangrikut myślał, że nie można ich wydać za ziemskich młodzieńców, a są godne nie ziemskich, lecz niebiańskich posłańców. Aby uchronić córki przed ludzkimi spojrzeniami, Tangrikut na dalekiej północnej rubieży państwa Xiongnu zbudował wysoki kurhan, w którym zamknął swoje córki. Minęło kilka lat. Matka dziewcząt postanowiła je odwiedzić, ale Tangrikut odpowiedział na jej prośbę tak: «To niemożliwe. Nie można pozwolić, by dziewczęta obcowały z ludźmi». Później w rejonie kurhanu pojawił się wilk. Wykopał
sobie legowisko u samego podnóża kurhanu i tam żył. Młodsza z dziewcząt zapragnęła wyjść na zewnątrz, zejść z kurhanu i wyjść za mąż za wilka. Jej siostra sprzeciwiała się: «Wilk to zwierzę, a jeśli będziesz do niego należeć, czy nie wywoła to niełaski ze strony naszych przodków?» Jej siostrzyczka nie zgodziła się z tym i powiedziała: «Może to i nie wilk, lecz bóstwo przybyłe w postaci wilka. Wyjdę za niego za mąż». Z tymi słowami zeszła do podnóża kurhanu. W ten sposób młodsza córka Xiongnu Tangrikuta połączyła się z wilkiem. Od tego wilka pojawiły się dzieci i stopniowo zwiększyły się liczebnie. Ich potomkowie w ogóle nosili nazwę «wysokowozowi» Ujgurzy. Oto tak pojawili się Ujgurzy, takie jest ich pochodzenie". Inna, podobna przypowieść głosi, że obie córki Xiongnu Tangrikuta wyszły za mąż za bóstwa przybyłe w postaci wilków i od nich wywodzą się rody "on ujgurów" i "tokkuz ujgurów".
Istnieje i taka legenda:
"Turcy — inny ród Xiongnu, ich nazwisko to Asina, stanowili odrębne plemię. Turcy pewnego razu ponieśli klęskę w wojnie z sąsiednim ludem. Po tym ich rodowód się urwał. Pozostał przy życiu tylko dziesięcioletni chłopiec. Wojownicy zwycięskiego plemienia, biorąc pod uwagę wiek dziecka, nie zabili go, ale odciąwszy mu ręce i nogi, porzucili w wysokiej trawie na środku łąki. Po krótkim czasie do chłopca podeszła wilczyca. Od tego czasu przynosiła mu mięso i karmiła go. Z czasem wilczyca zaszła w ciążę od chłopca. Władca tego ludu, który zniszczył Turków, dowiedziawszy się, że pozostał przy życiu jeszcze jeden chłopiec, wysłał do niego wojowników, i ci w końcu go zabili. Widząc, że z boku stała wilczyca, zabójcy chłopca postanowili zabić i ją. Wilczyca pobiegła w góry położone na północ od Turfanu. W tych górach znajdował się wielki wąwóz, rozciągający się na wiele wiorst wokół, pokryty soczystą, wysoką trawą. Otoczone ze wszystkich stron górami, to wąwozowe miejsce stało się miejscem, gdzie wilczyca się ukryła. Urodziła tam dziesięciu synów. Gdy synowie dorośli, wyszli do świata, ożenili się i założyli rodziny. Ich żony urodziły im dzieci. Każde dziecko miało swoje nazwisko. Wśród nich jeden nosił nazwisko Asina. Oto jego krewni, zwiększając się, osiągnęli liczbę kilkuset rodzin. Po kilku wiekach wyszli z wąwozu i przybyli do Awarów. Rozmieszczając się na słonecznej stronie Ałtaju, zaczęli zajmować się kowalstwem dla Awarów".
Jest jeszcze i taka przypowieść: "Przodkowie Turków wywodzili się z ludności su (sak?). Ten lud żył na północ od Xiongnu. Przywódcę rodu Turków nazywano Apabeg. Było ich 17 krewnych. Jednego z nich nazywano Jel Nisatur, i urodził się od wilka. Otoczenie Apabega było dziwne i głupie. Ich lud zniknął. Jel Nisatur był bardzo przenikliwy i bardzo mądry. Potrafił wywoływać wiatr i deszcz. Ożenił się z dwiema dziewczętami. Jedna z nich była córką ducha Lata, druga — córką ducha Zimy. Urodziły mu czterech synów. Jeden z synów się oddzielił. Ród drugiego osiedlił się w rejonie między rzekami Abakan i Ona i zaczęto ich nazywać Kirgizami. Trzeci syn swój ród umieścił w rejonie rzeki Rizijagil. Czwarty — w rejonie gór Szandżuszi. Był najstarszym z synów. W tych górach byli potomkowie Apabega. Gdy lud ginął z głodu i zimna, ten najstarszy syn, rozpalając ogień, uratował ich. Ludzie, szanując go, wybrali go swoim władcą i nazwali go Turk".
Przypowieści dotyczące pochodzenia naszych przodków znalazły najpełniejsze odzwierciedlenie w starożytnych chińskich kronikach. I nie ma sensu żałować tego. Chodzi o to, że Turanie i Hanowie przez długi czas byli sąsiadami. Chińscy posłowie i kupcy praktycznie co roku przebywali wśród Xiongnu, Ujgurów i Turków, i naturalnie, byli zaznajomieni z sytuacją, w której żyli nasi przodkowie, z legendami i przypowieściami, które istniały wśród ludu. Ci posłowie i kupcy zapoznawali się z cechami sąsiedniego ludu i przekazywali informacje swoim władcom.
Jeśli nie brać pod uwagę pewnych nieznacznych różnic w powyższych przypowieściach, są one w ogóle bardzo podobne. Tak więc, jeśli u Ujgurów w przypowieściach zaznacza się, że ich pochodzenie związane jest z wilkiem, który zwykle jest Ojcem rodu, to u Turków często występuje wilczyca, jako Matka rodu. Te przypowieści są zatem jedynie wariacjami tego samego tematu i uzupełniają się wzajemnie.
Powyższe przypowieści wskazują na to, że nasi przodkowie postrzegali wilka nie jako dzikiego zwierza, lecz jako wcielonego w postaci wilka bóstwa, i przez to wyjaśniali swoje pochodzenie. Te przypowieści wskazują na czas najwcześniejszego kształtowania się społeczeństw Xiongnu, Ujgurów, ludów tureckich, czas matriarchatu i patriarchatu. Potwierdza to też fakt, że jeden turecki ród przyjął za nazwę imię żeńskie — Asina. Dlatego podczas
tworzenia państw Turków i Ujgurów, kagańskie sztandary Turków i Ujgurów przedstawiały niebieskie płótno ze złotą głową wilka pośrodku. Głowa wilka była skierowana na wschód. Turcy i Ujgurzy ponadto nazywali "wilkami" też strażników strzegących siedziby kagana.
Zatem jest całkowicie jasne, że nasi przodkowie postrzegali wilka jako bóstwo-zbawcę (ujgurska przypowieść "Oguzename"), uważali go za swojego ojca-praojca ("Kronika dynastii Wei. Opowieść o «Wysokowozowych»"), i za swoją matkę-pramatkę ("Kronika dynastii Zhou. Opowieść o Turkach").
Właśnie dlatego nasi przodkowie przyjęli wilka za totem. W przypowieściach dotyczących wilczego totemu i wilka w ogóle, podkreśla się pokrewieństwo Xiongnu, Ujgurów, Turków, Kirgizów.
Fragment z książki Turguna Almasa "Ujgurzy"
komentarze obsługiwane przez HyperComments
