Historia muzyki ujgurskiej

Czytaj dalej …

Początek http://doppalife.com/2015/11/02/ujgurskaya-muzyka/

Na podstawie kronik wczesnych chińskich dynastii, ujgurscy badacze ustalili, że muzyka Ujgurów sięga XI wieku p.n.e., epoki ludu Di. Pierwsze Kaganat Turecki (Kok Türk), w którego skład wchodzili Ujgurzy, zostało ustanowione na terytorium Wschodniego Turkiestanu w 552 roku n.e. Ujgurzy-Turcy powrócili tu nieco później, kiedy w 845 roku przenieśli się z południowej Syberii i Mongolii na zachód, po upadku Kaganatu Ujgurskiego (646–845) nad rzeką Orchon. Osiedlili się w północnej i południowej części Tien-szanu (Niebiańskich Gór) i zmieszali z Ujgurami z oazy Turfan i niziny Tarim. Stąd kolejne dziewięć wieków historii muzyki regionu można uznać za dziedzictwo współczesnych Ujgurów. Wiele chińskich źródeł wskazuje na wczesne powstanie muzyki Wschodniego Turkiestanu, który nazywają "Regionem Zachodnim" (xiyu). W jednej z kronik odnotowano, że pewien Sudżup, muzyk z chanatu Kucza (Qiuci), przybył na dwór chińskiego cesarza Wudi w 567 roku n.e. w towarzystwie ujgurskiej księżniczki i przedstawił Chinom teorię siedmiu stylów i pięciu tonów. W okresie dynastii Song i Tang (VII-X wiek) w Chinach popularna była muzyka chanatu: Kucza, Idikut (obecnie Turfan), Iwirghol (obecnie Kumul), Uduń (obecnie Hotan) oraz Sule (obecnie Kaszgar). Muzycy tych chanów występowali na dworach cesarskich oraz w dużych miastach Chin, prezentując nowe instrumenty i repertuary w centralnych Chinach. Ich popularność widać w częstych odniesieniach w poezji tamtych czasów. Historycy są przekonani, że słynna trupa Tang Daku, występująca na dworze cesarskim, która później została również przyjęta przez japoński dwór cesarski, jest spadkobiercą Wielkich melodii (chong küy) Wschodniego Turkiestanu. Tradycja przyjmowania muzyków z Regionu Zachodniego na chińskim dworze trwała nawet za panowania dynastii Qing (założonej w XVI wieku). W kronikach dworu Qing wspomniano o ośmiu muzykach z Regionu Zachodniego na dworze królewskim, którzy wykonywali fragmenty utworów "Senem", "Dżula", "Salikha"; te nazwy znaleziono również we współczesnych ujgurskich mukamach.
Ten historyczny ruch muzyki przebiegał głównie z zachodu na wschód. Podczas gdy historycy odnotowali wpływ muzyki Wschodniego Turkiestanu na centralne Chiny, muzyka ujgurska historycznie podlegała wpływom zachodnich części Azji Centralnej poprzez Jedwabny Szlak. Islam i kultura islamska powoli rozprzestrzeniały się po regionie, docierając do Kaszgaru w X wieku, a dopiero w XVI wieku wnikając do regionu Kumul. Ujgurzy uważają epokę dynastii Karachanidów z centrum w Kaszgarze (850–1212) za czas wielkiego rozwoju muzyki ujgurskiej. Było to pierwsze państwo islamskie Wschodniego Turkiestanu, które wraz z religią wprowadziło kulturę i wiedzę świata perskiego i arabskiego. W tym okresie znane były teorie teoretyków muzycznych, takich jak Al-Farabi i Ibn Sina, którzy opisali również instrumenty, takie jak bęben i galka (naghra-sunay), na których, jak się uważa, grali kaganowie karachanidzcy podczas bitew.
Epoka Czagatajska (XIV-XV wiek) również uważana jest za ważny okres rozwoju kulturowego i muzycznego Azji Centralnej jako całości; wiele ujgurskich mukamów przypisuje się poetom tego okresu, takim jak Aliszer Nawai, Abdurrahman Dżami i Muhammad Kuhtingir. W latach 1854-55 Mulla Ismatulla Modżizi napisał "Historię Muzyków" (Tarikhi Musiqiyun), ważny podręcznik muzyki tamtego okresu. W 1950 roku odkryto kopię tego podręcznika wykonaną w 1919 roku. Książka ta została wydana we współczesnym języku ujgurskim. Napisana jest w stylu genealogicznym, zgodnie z tradycjami Azji Centralnej. Książka zaczyna się od opisu biografii Kharuza, uważanego za wynalazcę muzyki, oraz Pizagorasa (Pythagoras), który stał się założycielem etyki muzycznej i jest kojarzony z wieloma cudami. Al-Farabiemu przypisuje się wynalezienie cymbałów kalun, a także uważa się go za autora mukamów "Rak", "Oshshaq", "Özhal". Modżizi jest również kojarzony z wieloma mistycznymi opowieściami o muzykach XV wieku w tradycjach terytoriów Iranu i Iraku zajętych przez Timurydów. Na przykład w opowieści o Maulanie Sahibie Belihim mówi się, że kiedy śpiewał na tamburze, siadał słowik, a ludzie na święcie Madżlisu zaczynali krzyczeć i płakać, śmiać się i tracić przytomność. Przepełnieni uczuciem strachu kamieniami zabijali słowika, a kiedy słowik umarł, Belihi padł martwy.
Modżizi opisał również historię dwóch muzyków z chanatu Jarkendu (XVI–XII wiek), okres ten Ujgurzy uważają za szczytowy rozwój swojej kultury. Jusuf Kidirchan Jarkendi (1560) był muzykiem na dworze sułtana Abdurraszid-chana (Raszitbeka). Zebrał uczniów z Azji Zachodniej i Centralnej, skomponował mukam "Wisał". Poetka Amanisachan była córką leśnika. Pewnego dnia, gdy miała trzynaście lat, zauważył ją Sułtan podczas polowania. Był oczarowany jej śpiewem, a następnie pojął ją za żonę. Stworzenie Mukamu o nazwie "Ishrat Angiz" do utworu "Amanisachan" również przypisuje się Modżiziemu.
Współcześni ujgurscy naukowcy uważają, że muzycy wymienieni przez Modżiziego nie byli prawdziwymi autorami mukamu, zamiast tego sugerują, że ci muzycy, głównie Amanisachan i Jusuf Kidirchan, zmodyfikowali już istniejącą muzykę zgodnie z tradycjami arabsko-perskimi. Stąd uważa się, że ujgurskie mukamy powinny mniej odpowiadać tradycjom arabsko-perskim, a bardziej tradycjom Wielkich Zbiorów (chong küy) V wieku Wschodniego Turkiestanu. Znany wykonawca mukamów Turdi Achun (1952), którego nagrania opierają się na współczesnych wersjach, twierdzi, że mukamy zostały znacznie zmodyfikowane później. Szczegółowo opisał, że zgodnie z lokalnymi tradycjami niektórzy muzycy, którzy kiedykolwiek wykonywali osobne fragmenty mukamów: muzycy na dworze chana wykonywali skomplikowany "Chong Naghma"; prości śpiewacy ("dastanchi") wykonywali "Dastan"; ludowi śpiewacy wykonywali "Mashrap". W XIX wieku mało znany Beg-aka z Kaszgaru zebrał te trzy grupy muzyków i połączył trzy repertuary.

Autor: Rachel Harris (wykładowca Etnomuzykologii w wydziale muzyki SOAS, Londyn)

Jasin Muchpul (wydział badań sztuki Sinciang-Ujgurskiego Regionu Autonomicznego)

Ciąg dalszy nastąpi

5005011152_1346833495_b
komentarze obsługiwane przez HyperComments